أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
258
قانون ( فارسى )
گوشت كوسه و ( سگماهى ) و مارماهى و ( قوسماهى ) و ( جرّى ) اگر تازه باشد و به گرمى بخورند غريزهء جنسى را زياد كند . كسى كه تازه به قرحهء روده گرفتار آمده در آبپز نمكين ملخ دريايى نمكسود نشيند بسيار سود بيند . زهرها : سوختهء سر ماهى در آفتاب خشكيدهء نمكسود ، برگزيدهء سگ هار و جاى نيش كژدم گذارند مفيد است . و بوجه عموم هر نوع از ماهى و سوپ هر نوع از ماهى در دفع گزند خوردن سم و نيش گزندگان مفيد است . اگر سگ هارگزيده يا نيش مار شاخدار خوردهاى آبگوشت آن ماهى را كه ( اوهوطادس الينه ؟ ) مىنامند بخورد و هم از اين آبگوشت چندين دفعه بر زخم پاشند سود بيند . گوشت همين الينهء نامبرده را نمك بسايند و بر نيشزدهء مار و گزيدهء سگ هار و ساير حشرات موذى گذارند پادزهر خوبى است . همچنين ضماد گوشت ( قونيون ؟ ) گزند گزش سگ هار را از بين مىبرد . سقندوليون ؟ : ورم و جوش : با فيجن بر مورچگى گذارند مفيد است . زخم و قرحه : با فيجن بر ناصور گذارند سودمند است . سر : بيمار خوابآلودگى از دود آن سود بيند . با روغن زيتون مخلوط كنند و بر سر مالند بيماران ( قرانيطس ) و ( ليثارغس ) را شفا دهد . افشرهاش را در گوش چكانند درد گوش تسكين يابد ، در علاج سردرد بسيار مؤثر است . سينه : در علاج دشوارى نفس و برنشيت مفيد است . اندامان غذا : بيخ اين گياه در مداواى درد كبد و بيمارى يرقان سودمند است . اندامان راننده : بلغم را بيرون آورد . در علاج خفگيهاى زهدان نافع است . سفرجل ( به ) : اگر به را با خاكستر برگ و شاخههاى درخت به بشويند و نگه دارند در حالت شادابى خواهد ماند زيرا گيرندگيى كه دارد درست و بىآلايش است و حكم توتيا دارد . اما مرباى سيب چنين نيست . از آنجا كه داراى رطوبتى سرد و آبكى است مىترشد . گزينش : به برشته نفعش بيشتر است و دستور برشتنش به قرار زير است : به را با كارد سوراخ مىكنند تا دانهها را درمىآرند و آنگاه گودى را از عسل پر مىكنند و به را در گل مىگذارند - به گل مىاندايند - و در خاكستر گرم مىنهند تا برشته مىشود ( مىكفد ) . مزاج : در آخر اول سرد و در اول دوم خشك است . خاصيت : به و گل به و روغن به قبضند . به شيرين كمتر قبض است ، بهدانه قبض نيست و ملين است . بهدانه از جريان مواد زائد به درون جلوگيرى مىنمايد - به عموما توانبخش است . آرايش : بازدارندهء عرق است . روغن به داروى تركهاى ناشى از سرما است . ورم و جوش : روغن به بهترين داروى مورچگى است . قرحه : روغن به در علاج قرحهء پليد مفيد است . مفاصل : زياد خوردن به درد اعصاب بدنبال دارد . چشم : كفيدهاش ( برشته ) را بر آماس گرم چشم گذارند سودمند است . سينه : افشرهء به در علاج نفسبلندى ( انتصاب النفس ) برنشيت ، خون برآوردن مفيد است . بهدانه زبرى گلو را بر طرف مىكند ، قصبة الريه را نرمش دهد . لعاب به نيز خشكى قصبة الريه را تر گرداند . اندامان غذا : از استفراغ جلوگيرى كند ، خمار را مىزدايد . تشنگى را تسكين دهد . اگر كسى معدهاش براى پذيرش زائده ( فضول ) ها آمادگى دارد از خوردن به كه معده را ( 1 ) - سك . در كتاب آمده ممكن است شگ ماهى باشد كه به ماهى كولى مشهور است .